Mucize Bitki: Sabungai
Sabungai, Leaves of Gods, Longetivity Spinach
Botanik Ismi: Gynura procumbens
Tanim:
Gynura procumbens Guney Dogu Asya'da ve Orta Afrika'nin bazi bolgelerinde oldukca populer bir sarilici bitkidir. Tibbi ve mutfak kulturunde cok onemli yeri olan bu bitki, bu alanlarin disinda pek bilinmez. Bu tibbi ve aromatik bitkinin antidiyabetik, kanser onleyici, tansiyon dusurucu ozelliklerinin yanisira pek cok degeri vardir.
Mutfak kullanimlarinda, genellikle ispanak ile kiyaslanir ve genel isim olarak Longetivy Spinach (Uzun omur ispanagi), Molluchan Spinach veya Cholesterol Spinach (Kolesterol Ispanagi) olarak da adlandirilir. Ayni zamanda Leaves of God (Tanrilarin Yapragi) olarak da bilinir.
Diger dillerdeki isimleri: Sabungai, Kamanhi (Tagalog), Paetumpung (Tayland), Sambung nyawa (Omur uzatici anlaminda - Endonezya), Deva raja, Akar sebiak, Kacham akar (Malezya), Chi angkam (Kambocya), Kim That Tai, Cai Tieu Duong, Tiem Vihnn (Vietnam), Man san qui cao, Lam fei yip, Bai bing ca, Ping wo ju sam qi (Cin). Latince olarak diger sinonim isimleri: Senecio cacaliaster, Cacalia cylindiflora ve Crassocephalum latifolium dur. Ancak bunlar gunumuzde kullanilmamaktadir.
Internette ve Filipinlerdeki marketlerde yanlis olarak bu bitkiye Ashitaba veya Asitava denmektedir. Gercekte Ashitaba Angelica keiskei bitkisidir ve bu Sabungai ile hic alakasi olmayan bir bitkidir.
Yetistirilmesi ve Hasadi:
Sabungai cok yillik, tirmanici bir bitkidir, dogada tropikal ormanlarin ve calilarin, kirlarin sinir bolgelerinde, akarsulara yakin veya diger nemli ama iyi drenajli topraklarin oldugu, hafif golgeli alanlarda buyur. Kolaylikla 6 metre uzunluga ulasabilir. Ayni zamanda fakir, nispeten kuru topraklarda tam gunes altinda da buyur ama buyume hizi daha yavas olacaktir.
Soguga dayanikliligi yoktur, 5 derecenin altindaki sicakliklar kolayca hasar verebilir. Sarilici bir bitki olmasina ragmen, govdesi cok esnek degildir. Gencken duzenli budamalar ile cali formuna sokulabilir. Yaprak sekli ovalden, sivri ucluya degisebilir hatta bazi kultivarlarin mor yapraklari bile vardir. Gynura cok hizli buyur, bu nedenle bitkiniz 0.5 metre boya ulastiysa ve guclu ise, muhtemelen toplayip yiyebileceginizden daha hizli buyuyecektir. Taze yapraklari ne zaman isterseniz toplayabilirsiniz, tercihen yemeden hemen once toplanabilir. Kurutulmus yapraklardan cay yapacaksaniz daha olgun yapraklari secmelisiniz. Biyoaktif bilesikler acisindan daha zengindir ve daha az nem icerdiginden daha hizli kuruyacaktir.
Yiyecek olarak Kullanim:
Gynura'nin genc yaprak ve govdeleleri kitir kitir ve sukulent yapidadir ancak eski yapraklar bile sert degildir. Hatta daha yogun icerik ve daha az su icerdiginden daha degerlidir. Salatalarda taze olarak kullanilabilir, sandviclere eklenebilir veya smoothilere katilabilir. Ayni zamanda haslanabilir, sicak sudan gecirilebilir veya ispanak gibi buharda pisirilebilir, corbalara, yemeklere veya kavurmalara katilabilir. Taze veya kurutulmus yapraklar ve govdeler bitki cayi yapiminda kullanilabilir.
Tibbi Kullanim
Gynura procumbens'in taze yapraklari Guney Dogu Asya'da geleneksel tibbi bitki olarak kullanilmaktadir. Diyabet, yuksek tansiyon, hiperlipidemi (kanda yuksek yag), kanser, ates, dokuntu, idrar yollari enfeksiyonlari, bobrek problemleri, iltihap ve yangilar, herpes ve viral enfeksiyonlar, migren, kabizlik, romatizm ve dizanterinin tedavisinde kullanilir. Bu bitki antioksidant ve antiinflamatuar flavonoidler ve diger fenoller bakimindan, anti kanser proteinleri-peroksidaz acisindan cok zengindir. Ayni zamanda tanin, alkaloid, saponin, sterols ve aromatik yaglar da icerir. Gunluk olarak bir kac yaprak yemek kan sekeri seviyesini (Normal kan sekeri olanlar icin her gun tuketim onerilmez), tansiyonu ve kolestrolu dusurur. Sabungai yapraklarindan yapilan yara lapasi romatizm ve kas agrilari, ulserler, yaralar ve iltihaplar icin kullanilir. 70 yasindaki bir kanser hastasinin (prostat kanseri) her gun gnura cayi icerek kanserden kurtuldugu rapor edilmistir.
Gecmiste geleneksel olarak Asya'nin bazi bolgelerinde cocuk dusurmek icin kullanildigina dair bilgiler vardir, bu nedenle hamile bayanlar uzak durmamalidir.
Botanik Ismi: Gynura procumbens
Tanim:
Gynura procumbens Guney Dogu Asya'da ve Orta Afrika'nin bazi bolgelerinde oldukca populer bir sarilici bitkidir. Tibbi ve mutfak kulturunde cok onemli yeri olan bu bitki, bu alanlarin disinda pek bilinmez. Bu tibbi ve aromatik bitkinin antidiyabetik, kanser onleyici, tansiyon dusurucu ozelliklerinin yanisira pek cok degeri vardir.
Mutfak kullanimlarinda, genellikle ispanak ile kiyaslanir ve genel isim olarak Longetivy Spinach (Uzun omur ispanagi), Molluchan Spinach veya Cholesterol Spinach (Kolesterol Ispanagi) olarak da adlandirilir. Ayni zamanda Leaves of God (Tanrilarin Yapragi) olarak da bilinir.
Diger dillerdeki isimleri: Sabungai, Kamanhi (Tagalog), Paetumpung (Tayland), Sambung nyawa (Omur uzatici anlaminda - Endonezya), Deva raja, Akar sebiak, Kacham akar (Malezya), Chi angkam (Kambocya), Kim That Tai, Cai Tieu Duong, Tiem Vihnn (Vietnam), Man san qui cao, Lam fei yip, Bai bing ca, Ping wo ju sam qi (Cin). Latince olarak diger sinonim isimleri: Senecio cacaliaster, Cacalia cylindiflora ve Crassocephalum latifolium dur. Ancak bunlar gunumuzde kullanilmamaktadir.
Internette ve Filipinlerdeki marketlerde yanlis olarak bu bitkiye Ashitaba veya Asitava denmektedir. Gercekte Ashitaba Angelica keiskei bitkisidir ve bu Sabungai ile hic alakasi olmayan bir bitkidir.
Yetistirilmesi ve Hasadi:
Sabungai cok yillik, tirmanici bir bitkidir, dogada tropikal ormanlarin ve calilarin, kirlarin sinir bolgelerinde, akarsulara yakin veya diger nemli ama iyi drenajli topraklarin oldugu, hafif golgeli alanlarda buyur. Kolaylikla 6 metre uzunluga ulasabilir. Ayni zamanda fakir, nispeten kuru topraklarda tam gunes altinda da buyur ama buyume hizi daha yavas olacaktir.
Soguga dayanikliligi yoktur, 5 derecenin altindaki sicakliklar kolayca hasar verebilir. Sarilici bir bitki olmasina ragmen, govdesi cok esnek degildir. Gencken duzenli budamalar ile cali formuna sokulabilir. Yaprak sekli ovalden, sivri ucluya degisebilir hatta bazi kultivarlarin mor yapraklari bile vardir. Gynura cok hizli buyur, bu nedenle bitkiniz 0.5 metre boya ulastiysa ve guclu ise, muhtemelen toplayip yiyebileceginizden daha hizli buyuyecektir. Taze yapraklari ne zaman isterseniz toplayabilirsiniz, tercihen yemeden hemen once toplanabilir. Kurutulmus yapraklardan cay yapacaksaniz daha olgun yapraklari secmelisiniz. Biyoaktif bilesikler acisindan daha zengindir ve daha az nem icerdiginden daha hizli kuruyacaktir.
Yiyecek olarak Kullanim:
Gynura'nin genc yaprak ve govdeleleri kitir kitir ve sukulent yapidadir ancak eski yapraklar bile sert degildir. Hatta daha yogun icerik ve daha az su icerdiginden daha degerlidir. Salatalarda taze olarak kullanilabilir, sandviclere eklenebilir veya smoothilere katilabilir. Ayni zamanda haslanabilir, sicak sudan gecirilebilir veya ispanak gibi buharda pisirilebilir, corbalara, yemeklere veya kavurmalara katilabilir. Taze veya kurutulmus yapraklar ve govdeler bitki cayi yapiminda kullanilabilir.
Tibbi Kullanim
Gynura procumbens'in taze yapraklari Guney Dogu Asya'da geleneksel tibbi bitki olarak kullanilmaktadir. Diyabet, yuksek tansiyon, hiperlipidemi (kanda yuksek yag), kanser, ates, dokuntu, idrar yollari enfeksiyonlari, bobrek problemleri, iltihap ve yangilar, herpes ve viral enfeksiyonlar, migren, kabizlik, romatizm ve dizanterinin tedavisinde kullanilir. Bu bitki antioksidant ve antiinflamatuar flavonoidler ve diger fenoller bakimindan, anti kanser proteinleri-peroksidaz acisindan cok zengindir. Ayni zamanda tanin, alkaloid, saponin, sterols ve aromatik yaglar da icerir. Gunluk olarak bir kac yaprak yemek kan sekeri seviyesini (Normal kan sekeri olanlar icin her gun tuketim onerilmez), tansiyonu ve kolestrolu dusurur. Sabungai yapraklarindan yapilan yara lapasi romatizm ve kas agrilari, ulserler, yaralar ve iltihaplar icin kullanilir. 70 yasindaki bir kanser hastasinin (prostat kanseri) her gun gnura cayi icerek kanserden kurtuldugu rapor edilmistir.
Gecmiste geleneksel olarak Asya'nin bazi bolgelerinde cocuk dusurmek icin kullanildigina dair bilgiler vardir, bu nedenle hamile bayanlar uzak durmamalidir.
Yorumlar
Yorum Gönder