Gelecek Ayaklarimiz Altinda

Gecmis zamana kadar, kursel isinma ve iklim degisikligi oldukca gundemde olan bir konuydu. Her ne kadar son zamanlarda gundemden dusmus gibi gorunse de, etkilerinin hala surdugu yadsinamaz bir gercek. Bugun basinda okudugum bir haber, gelecek icin umut vaadeduyor olabilir mi?

Haber Kaliforniya Universitesinde profesor olan Kate Scow'un calismalari ile ilgili:
Iklim degisikligine karsi cozumler dusunulurken, genellikle akla gelen sey kullandigimiz tasitlar, evlerimizdeki aydinlatmalar, kullandigimiz enerji kaynaklari ve yedigimiz yiyecekler oluyor. Nadiren cozumun, aslinda ayaklarimizin altinda olabilecegini dusunuyoruz. 
Kate Scow ise, cozumun daha cok yerde oldugunu, daha spesifik olmak gerekirse carenin toprakta oldugunu dusunmekte. 
Kendisi saglikli topraklarin nasil verimli ciftlik alanlari yaratabilecegine dair bilimsel calismalar yapiyor ama ayni zamanda toprakta biriktirilen karbok stogu - atmosforde bulunan karbondiyoksitin asil ait oldugu yerde, yani toprakta stoklanmasina dair arastirmalari mevcut.

Scow mikrobiyel ekolojist ve Kaliforniya Universitesinde deneysel bir ciftligin direktorlugunu yapmakta. Bir ilkbahar gununde boydan boya uzanan manzaranin corak bir arazi oldugunu dusunebilirsiniz, ancak Scow orada dopdolu bir potansiyel gormekte. Ayaklarinizin altindaki tarla sadece yasayan canlilari barindirmiyor - kendisi de aslinda yasayan bir varlik... 

Scow topragin ayni bir insanin bedensel sistemi gibi, genel sagligi saglamak amaci ile calisan organlar butunu olarak goruyor. Ve ayni bizim gibi topragin da tam potansiyeline ulasmak icin iyi besin ve suya ihtiyaci var.

Profesor Kate Scow universiteden ogrencileri ile Toprak bilimi dersinde. Fotograf: Gregory Urquiaga

Cozum Ayaklarimizin altinda

Ciftciler ve bahceyle ugrasanlar topragin onemini bilirler. Geri kalanlar icin ise genellikle toprak gorunmezdir. Ancak yeni bulgular sonucu iklim degisikligine karsi savasmakta olan buyuk kapasitesi yuzunden, topraga bakis acimizin degismesi ve farkindaligin artmasi gerekmekte.

Toprak potansiyel olarak yilda 1.5 - 5.5 milyar ton karbon tutma kapasitesine sahip. Bu da 5 - 20 milyar ton karbondiokside esdeger. Oldukca buyuk bir potansiyel barindirmasina ragmen, her yil kullanilan fosil yakitlardan cikan karbondioksit miktari 32 milyar ton!

Toprak, iklim degisikligi icin olabilecek cozumlerden yalnizca bir tanesi. 

Saglikli topraklarla ilgili guzel sey, saglikli topraklara kavustugumuzda sadece iklim degisiklikleri ile savasmakla kalmayip - bizlere tarimsal, insan ve cevre sagligi icin pek cok yararlari da beraberinde getirmesi. Topragin altinda, gozle gorunmeyen, boceklerden ve mikroorganizmalardan olusan bir ekosistem beklemekte. Gercekte bir cay kasigi toprakta, dunyadaki insan sayisindan cok daha fazla mikroorganizma var. Pek cogu uykuda, dogru sekilde beslenmeyi ve sulanmayi beklemekte.

Iyi beslenmis mikroorganizma ordusu hemen ise koyulup topragi guclendirmeye, boylece daha fazla yiyecek uretilmesini, daha fazla su tutulmasini, kirliliklerin ayristirilmasini, erozyonun onlenmesini ve karbonun hapsedilmesini sagliyor. 

Toprak Karbonu nasil hapsediyor?

Topragin karbonu hapsetmesi, fotosentez ile baslayan karmasik bir proses. Bitki karbonu atmosferden emiyor ve topraga kokleri yardimi ile kazandiriyor. Bu, topraktaki mikroorganizmalarin besini oluyor. Mikroorganizmalar karbonu, toprak organik maddesine ceviriyor ve bu maddeden bloklar olusturarak, toprakta hapsediyorlar. 'Mikroorganizmalar olmadan, karbonu toprakta hapsedemezsiniz' diyor Scow. 'Tahmin edebileceginizden cok daha onemli bir rolleri var.'

Scott Stone, a Winters, Calif. rancher, arazilerinde topraktaki mikroorganizmalari beslemeye yardimci olan kompost kullaniyor. Fotograf: Kat Kerlin

Saglikli Topraklar

Atmosferde cok fazla karbon ve bunlarin kullanilabilecegi cok az arazi var. 'Saglikli Topraklar' programi ile ciftcilere sera gazi emisyonlarini azaltmak uzere topraklarini iyilestirmek icin odenek saglamayi dusunen ilk eyalet. 7.5 milyar dolarlik programin bu yaz hayata gecirilmesi bekleniyor. Ciftcilerin karbon tutucu mikrobiyel faaliyetleri arttirici uygulamalar yapmasi tesvik edilmis olacak. Ciftcilerin kompost ihtiyaclarindaki artis ayni zamanda yiyecek atiklarinin ve cop alanlarina giden organik maddelerin azalmasini saglayacak. 

Toprak Besini

Insanlarin kendi sindirim sistemlerinin sagligi icin probiyotik ve prebiyotik almalari gibi, ciftciler de urunleri uzerinde kompost ve diger organik materyalleri kullanarak topraktaki mikroorganizmalari beslerler. Toprak surulmesinin azaltilmasi, etkili sulama sistemleri ve diger yontemler de topragin karbon tutma yetenegini arttirir.  Bu tip teknikler organik ve kucuk olcekli cftliklerde uzun zamandir kullanilmaktadir. 

Pelayo Alvarez ' Bu aslinda cok eskiden gelen bir bilgidir. Topraktaki organik materyali arttirdiginizda iyi seyler gerceklesir. Iklim degisikligi sayesinde, yeniden dikkatimizi bu tarihi uygulamalara yonlendirdik. Iklim degisikligine katkisi olsun olmasin, bu uygulamanin yapilmasinin pek cok nedenleri vardir - verimlilik, erozyon kontrolu, kuraklik toleransi. Alinmaca gucenmece yapmadan, koklerimize geri donme zamanidir. '

Kaliforniya her yil 10.000 hektar tarim alanini kaybetmekte, bu alanlar sera gazi ureten yerlesim yerleri, alisveris merkezleri, yollara donusmekte. Eyalette kalan 31 milyon hektar arazi ise, karbon depolamak icin buyuk bir firsat barindirmakta. Bilim adamlari Amerika'daki tarim alanlarinin yaklasik 330 milyon metrekup karbondioksidi toprakta hapsedebilecegini hesaplamakta. Ekili alanlar ise bu miktarini 2 katini tutabilme potansiyeline sahip. Bu da yillik 114 milyon evin aydinlatilmasi icin kullanilan enerjiden cikan karbondiyoksit emisyonuna esdeger. 

Ozetle ayaklarimizin altinda, kuresel isinma ve iklim degisikligi ile savasmak icin buyuk bir potansiyel yatiyor sessizce. Gormezden gelmesi cok kolay. O heryerde ama ayni zamanda hicbir yerde. Isin zor kismi burada.. Ancak toprak canli oldugunda, onunla bir iliski kurabilmek mumkun....