Siradisi Kok Sebzeler: Salsify ve Scorzonera'nin Yetistirilmesi:

Kok sebzeleri sevenler, havuç ve turptan asla vazgeçmeyeceklerdir ancak repertuvara yenilerini eklemekte hiç sakınca olmaz! Denenebilecek iki bitki salsify ve black salsify olarak da bilinen scorzonera. Her ikisi de kolay yetiştirilebilir oldugundan, sofranıza yeni lezzet adayları olabilir.

Aslında salsify ve scorzonera, marul ailesinden gelmektedir ancak benzerlikleri sadece ayni aile icinde olmaktan öteye gitmez. Parlak pembe (salsify) ve sari (scorzonera) çiçekleri ile oldukça cekici iki sebzenin anavatanı Akdeniz'dir. Uzun ince kazik köklerini oluşturabilmek icin bol güneş isigina ihtiyac duyarlar. Onlara güneşli bir alan sağlayın ve birakin sizi ödüllendirsinler.

Tarihcesi: Akdeniz kökenli olan Scorzonera antik Roma ve Yunan zamaninda doğadan toplanırken, yaklaşık 1500'lu yıllarda yetiştirilmeye baslamis. Hem tıbbi olarak, hem mutfaklardaki kullanımı icin yetiştirildiği gibi estetik görüntüsünden dolayı da bahçelerde yer almış.

Scorzonera'nin saglıga pek cok yararlar vardır bunlardan bazıları: Tansiyonu dusurebilmesi, bagisiklik sistemini destekleyip arttırması, sac büyümesini arttırması, kan dolasimini güçlendirmesi, sindirim sistemi, metabolizma hızlandırma ve kemiğin mineral yoğunluğunu arttırması gibi, pek cok ilave yararlar da vardır. Ayrıca oldukça fazla miktarda lif içerir ve bağırsaklardaki zararlı bakterilerin yoğunluğunu azaltan inulin maddesinin en iyi kaynaklarından biri olarak bagisiklik sistemine olumlu etkisi vardır.

Salsify

Goruntusu turba benzer: Uzun, ince kazik kokun icindeki krem rengi et, karin ve koyu taba renkli kabuğun ardına gizlenmiştir. Kimi zaman istiridye bitkisi de denmesinin nedeni, hafif istiridye aromalı tadından dolayıdır. Kokler herhangi bir kok sebzenin kullanildigi her sekilde kullanilabilir - Suresi, haslamasi, firinda pişirilmesi... Yenilebilir pembe çiçekleri, sınırlara ekildiginde de cok estetik bir görüntü sergiler. Unutmadan - Taze sürgünler de, ayni taze soğan gibi yenilebilir olması bu sebzeyi cok kullanisli kilar.

Salsify yetiştirmektesiniz havuç ve turp yetiştirmekten kolay olması nedeni ile yeni baslayanlar icin bile uygun bir sebzedir. Victorian cagi bu sebzeye, hafif ve geçirgen bir toprak verirseniz, hiç bir problemle karsilasmaksizin uzun turbu andıran kökleri elde edersiniz.

Scorzonera

Yaklasik 1 metreye kadar boylanabilen, ince siyah kökler kendilerine bicilen degeri hak eder. Ismini siyah kabuğundan alir, scorza negra Italyanca'da siyah kabuk anlamına gelir. Kabugun yenilmesinde sakınca yoksa da sert ve lifli yapısı yenmesini zorlastirir bu yüzden soymak gerekir.

Salsify ve Scorzonera Yetistirilmesi

Scorzonera: Bu siradisi ve neredeyse unutulmaya yüz tutmuş antik sebze, diger bilindik kok sebzeler gibi kullanilabilir, üstelik onlara gore cok daha değişik bazı yararlar da vardır. Oncelikle, olgunlastikca odunsu ve acımsı olmazlar, cok yıllık olduklarından yıllarca kullanilabilirler. Tohuma kaçması yavaştır, ve salsify'dan daha lezzetli olduğu söylenir. Ana kullanım alanı şalgam gibi salatalara rendelenebilir, çorbalarda ve yemeklerde kullanilabilir. Koklerin istiridyeyi anımsatan bir tadı olduğu söylenir. Kökler uzun sure saklanmaya uygun degildir, genellikle taze olarak cikarilip tüketilir. Kumlu ve hafif topraklarda en iyi verim alınır ve hasat etmesi daha kolay olur. Bir ismini tüketmekteyiz icin hasat ederken, bir kismi da daha sonrası icin toprakta birakilir. 

Ekim zamani: Daha serin iklimlerde ilkbahar basında ekilir. Tohumlarin genel olarak cimlenme yüzdesi az oldugundan, biraz sabretmek gereklidir. Güneşli bir yerde, 6 mm derinliğe tohumlar ekilir. Genellikle 10-20 derece sıcaklıkta, yaklaşık 21 Gunde cimlenme gerçekleşir. Hasat ekimden 120 gun kadar sonra yapılabilir.

Her iki sebze de ayni sekilde yetiştirilir. Tohumlar, baharda toprak isinir ısınmaz ekilir. Tohumlar yaklaşık 1.5 m derinliğe, sıralar arası 30 cm ilk aralıklarla ekilir. Fidelerin belirmesi 3 haftayi bulabilir, sabirli olmalisiniz. Cimlenme gerceklesince fidelerin arasını 15 cm olacak sekilde seyreltin.

Sonrasında bakimi oldukça kolaydır. Yabani otları temizlemek ve özellikle hava cok kurak oldugunda arasira sulamak yeterli.

Kokler sonbahar ortasında hazır olacaktır. Parsnip (şalgam) da olduğu gibi kökleri kis aylarında toprakta bırakabilirsiniz, soğuk ve gerçekleşecek her donun ardandan köklerin aroması zenginlesecektir. Eğer kislariniz, topraga donduran cinsten ise, o zaman topraktan cikarip, icinde nemli kum olan kutularda kökleri muhafaza edebilirsiniz

Hassas kökleri cikarirken, kirilmamasina dikkat etmelisiniz. Tirmigi yaprakların yaklaşık 15 cm uzağından batirip, ileri geri hareketlerle topragi yumuşatın. Ayni islemi zit istikamette yeniden yapın. Daha sonra gevşemiş toprakta yavaşça calisarak köklere ulaşın ve nazikçe kökleri cikarin.

Nasil pişirilir?

Pismemis kökler soyulurken latekse benzeyen bir malzeme salgılar. Bu da zaman zaman yapışkan bir karmasaya sebep olabilir - aslında salsify'dan çıkan lateks malzeme eskiden sakız yapımında kullanilirdi. Her iki sebzenin de kabuğunu soyup 10-20 dakika kaynatın.

Salsify soyulduktan sonra pek cok sekilde kullanabilir. Yemeklerde ve çorbalarda deneyebilir veya hafif bir sarımsak, bir avuç maydanoz ile soteleyip finalde biraz krema ve bir tutam muskat serperek servis edebilirsiniz.